Forum Strona Główna -> ROZWAŻANIA O LITERATURZE I SZTUCE -> Leopold Ritter von Sacher-Masoch
Napisz nowy temat  Odpowiedz do tematu Zobacz poprzedni temat :: Zobacz następny temat 
Leopold Ritter von Sacher-Masoch
PostWysłany: 28 Sty 2009 13:26
Administrator
ADMIN

 
Dołączył: 28 Maj 2005
Posty: 6577
Przeczytał: 0 tematów

Pomógł: 13 razy
Ostrzeżeń: 0/2
Skąd: Gdańsk





Leopold Ritter von Sacher-Masoch




ur. 27 stycznia 1836 we Lwowie, zm. 9 marca 1895 w Lindheim, obecnie dzielnicy Altenstadt, niedaleko Frankfurtu nad Menem w Hesji w Niemczech) - pisarz austriacki, piszący również pod pseudonimami Charlotte Arand i Zoe von Rodenbach.

Sacher-Masoch był autorem licznych powieści, opowiadań, nowel, dramatów, felietonów i esejów. Wsławił się literackim opisem eksperymentu, który zawarł w grudniu 1869 z baronówną Fanny von Pistor, na mocy którego przez sześć miesięcy miał być jej niewolnikiem. Wydana rok później książka Wenus w futrze opisująca ten eksperyment, okazała się z miejsca światowym przebojem.

Biografia

Był najstarszym synem dyrektora policji we Lwowie (ówczesnej stolicy Galicji, która od pierwszego rozbioru Polski w 1772 była częścią Cesarstwa Austro-Węgierskiego) i wujem Artura Wolfganga von Sacher-Masoch. Klimat galicyjskiego środowiska ze specyficznym, dużym udziałem żydowskiej społeczności ukształtował na trwałe jego poczucie estetyki.

W 1848 przeniósł się do Pragi. Studiował prawo, matematykę i historię w Pradze i w Grazu (Austria), gdzie nauczył się używać języka niemieckiego. Od 1860 był profesorem historii na Uniwersytecie Lwowskim, potem utrzymywał się jedynie z pracy pisarskiej. W 1873 zawarł małżeństwo z Aurorą A. von Rümlein, która pod pseudonimem Wanda von Dunajew również pisała. Oprócz działalności literackiej był także społecznikiem z reformatorskimi ambicjami i zainicjował krótko przed śmiercią Towarzystwo Kształcenia Ludowego Górnej Hesjii (Oberhessisches Verein für Volksbildung).

Twórczość

W swych utworach wielokrotnie odwoływał się do perwersyjnych aspektów erotyki, poruszał kwestię seksualności kobiet. Treści te trafiały w potrzeby czytelników epoki Zygmunta Freuda, pasowały do ówczesnego ducha czasu i szybko zyskiwały rozgłos. Znaleźć je można w powieści „Rozwiedziona kobieta” (2 tomy, 1870), opowiadaniu „Wenus w futrze” (1890) i nowelach z serii „Historie z rosyjskiego dworu” (1873/1874): „Judith i pasza”, „Niewolnik Tatarów”, „Czarna caryca”, „Pojedynek dam”, „Zdobywczyni dusz”, „Kto umknie Katarzynie?”, „Wąż w raju”, „Człowiek bez przesądów”.


Sacher-Masoch był literatem płodnym i wszechstronnym. Opisywał plastycznie świat Kresów Wschodnich, społeczno-kulturalną rzeczywistość wielonarodowego kraju, który dawno odszedł w zapomnienie, w cień historii lub już na zawsze całkiem zniknął. Pisał m.in. realistyczne powieści o swojej galicyjskiej ojczyźnie („Testament Kaina”, „Graf Donski” 1864, „Donżuan z Kołomyi” 1866, „Opowieść galicyjska” 1875, „Nowy Hiob” 1878, „Opowiadnia młodzieńcze” 1878-1881, „Polskie historie z getta” 1886), w których jednak czytelnicy odnajdowali silne panslawistyczne i filosemickie przekonania autora, co było powodem ostrych kontrowersji i druzgocących reakcji krytyki. Skandalizujące obyczajowo teksty, jak np. „Wiedeńskie mesaliny” (1873), jego zbyt dumne reakcje na krytyczne recenzje, jego pozycja Austriaka w pruskich Niemczech, jego prosemickie sympatie i sukcesy we Francji po roku 1870/71 – wszystko to wydało go na pastwę i krzyżowy ogień złośliwych ataków, co z pewnością do dzisiaj wpływa jeszcze na recepcję jego twórczości w Niemczech i w Europie w ogóle. Obiektywnym sądom nad jego twórczością stoi też na przeszkodzie trudna do ogarnięcia masa najprzeróżniejszych publikacji – Masoch już za życia wydał ponad sto nowel, powieści, sztuk teatralnych, historycznych refleksji i założył (bez sukcesu) różne czasopisma; m.in "Die Gartenlaube", "Monatshefte für Theater und Kritik", "Schwarze Punkte" i "Belletristische Blätter".

Wenus w futrze

Nowelę „Wenus w futrze” jako pierwsze wydrukowało czasopismo „Die Liebe”, przez co proza Sacher-Masocha natychmiast stała się obiektem szerokiej dyskusji o patologiach seksualnych w kręgu psychologów i psychiatrów. Stało się to także przyczyną wykorzystania jego nazwiska do ukucia pojęcia masochizm, użytego po raz pierwszy w pracy "Psychopathia sexualis" przez Richarda von Krafft-Ebinga. Słowo to weszło do ogólnego obiegu leksyki na całym świecie i stanowi określenie na postawę polegającą na osiąganiu spełnienia seksualnego podczas poniżania, doznawania cierpienia psychicznego i fizycznego zadawanego przez partnera.

Sacher-Masoch zainspirował tym dziełem również innych twórców. Na wydanej w marcu 1967 płycie zespołu ‘The Velvet Underground And Nico’, jeden z utworów nosi tytuł „Venus in furs”. Gitarzysta grupy Velvet Underground Sterling Morrison powiedział w wywiadzie zamieszczonym w książce Victora Brockrisa i Gerarda Malangi pt. „Up-tight. The Velvet Underground Story” (Omnibus Press, New York, str. 74): „Wenus w futrze” jest piękną piosenką. Uważam, że dzięki niej znaleźliśmy się najbliżej tego, czym moglibyśmy być [jako zespół].” (w oryginale: „Venus in furs” is a beautiful song. It was the closest we ever came in my mind to being exactly what I thought we could be.”).

W 1986 włoski rysownik Guido Crepax przeniósł „Wenus w futrze” do śwata komiksu. Adaptacja ta ukazała się po raz piewszy nakładem wydawnictwa Olympia Press w Mediolanie. „Wenus w futrze” doczekała sie także adaptacji filmowych, m.in. w realizacjach reżyserów: Joela Schlemowitza, Maartje Seyferth i Victora Nieuwenhuijsa oraz Lou Campy.

Czarna caryca

"Czarna caryca" jest jedną z bardziej znanych i częściej przytaczanych nowel autora. Reprezentuje ona gatunek prozy przygodowo-psychologiczno-erotycznej. Głównym wątkiem historii jest związek cara Rosji Piotra III (a właściwie właściwie Karla Petera Ulricha księcia Holstein-Gottorp), ożenionego z księżną Zofią Augustą Anhalt Zerbst, późniejszą cesarzową Rosji Katarzytyną) oraz młodej niewolnicy - Nardy, pojmanej wraz z jeńcami w wojnie przeciw Rusi Halickiej. Piotr III znany był z równego Katarzynie upodobania do rozkoszy cielesnych. Masoch - z obawy przed cenzurą polityczną - zamienił w swym opowiadaniu Piotra na wyimaginowanego cara Władysława.

Utwór opisuje związek Piotra i Nardy, która na początku ignorowała go, nie speszona jego władzą i pozycją. Wywołało to wściekłość i ciekawość imperatora. Najpierw w okrutny sposób stara się uczynić ją sobie uległą, poniżeniem, przemocą i bólem złamać jej opór. Nie zdaje osbie jednak sprawy, że Narda czerpie z tych boleści niezwykłą rozkosz.

Narda zakochuje się w innej „kobiecie niewolnej”, egzotycznej pięknośći Zoe, byłej nałożnicy sułtana Sulejmana - zdobyczy cara w wojnie przeciwko Turkom. Ta mulatka o lesbijskich skłonnościach szykuje spisek, opłacona przez bojarów uciskanych przez szlachtę. W tym celu nakłania Nardę, aby wbrew swym masochistycznym skłonnościom uległa Piotrowi i z ochotą spełniała wszystkie jego zachcianki. Znudzony innymi nałożnicami car zauroczony jest Nardą tak bardzo, że wpada na perwersyjny pomysł aby zamienili się rolami pan-sługa na jedną noc. Niewolnica zgadza się i prosi – za namową Zoe – aby uczynił ją carycą na jeden dzień.

Masoch opiera tę dziwną dominację nałożnicy nad swym suwerenem na fakcie historycznym. Na czas Saturnaliów i Bachannaliów wiele kultur faktycznie pozwalało na zmianę ról, na przykład z okazji uczt dożynkowych lub po wojennym zwycięstwie. Orgie i obżarstwo w czasie festynów nie zaspokajały stanów niskich. Częściowo by uniknąć buntów, częściowo dla perwersyjnej zabawy, panowie odwaracali na krótko społeczne relacje i podczas święta usługiwali przy stole niewolnikom. Ci z kolei mogli ich łajać i obrażać, parodiując w ten sposób swych władców.

Saturnalia, w starożytnym Rzymie były świętem ku czci Saturna i przypadały na 17-19 grudnia (w czasach cesarstwa - 17-23 grudnia). Wzorowane na greckich Kroniach, festynach ku czci Kronosa, były świętem radości i pojednania, podczas którego dawano sobie nawzajem podarunki, a niewolnicy świętowali na równi z wolnymi. Wiele zwyczajów związanych z Saturnaliami połączono później z karnawałem i świętem Nowego Roku.

Również w XVII-wiecznej Rosji ludność niewolna, zobowiązana do posługi na rzecz władcy (nałożnice, służba dworska i jeńcy wojenni) mogła czasami być „królem/królową jednego dnia”. Kobiety były w Europie aż do czasów starożytnych niewolnicami mężczyzn. Przyjętym zwyczajem, kobiety prze całe wieki nie posiadały samodzielności i wolności osobistej. Były całkowicie uzależnione od mężczyzn i służyły jedynie zaspokajaniu potrzeb cielesnych. Poganie tolerowali posiadanie wielu kobiet równocześnie. Najcenniejszym łupem wojennym były młode, zdrowe, urodziwe panny i każdy wojownik bardziej sobie cenił taką zdobycz z wojny niż złoto.

Dopiero cywilizacja chrześcijańsko-bizantyjska zaczęła kobietom powoli dawać samodzielność seksualną. Początkowo było to prawo wstąpienia do zakonu, potem do wolnego wyboru męża, w rezultacie doprowadziło do pełnej emancypacji. Ponieważ we współczesnej zmaterializowanej kulturze ciało liczy się bardzo wysoko, XIX-wieczną arystokrację kobiet „wysoko” urodzonych zastąpiła obecnie arystokracja kobiet pięknych. Od końca lat 60-siątych XX wieku seksualne wątki bezpośrednio związane z erotyzmem kobiety pojawiają się jawnie nie tylko - jak do tej pory - w sztuce lecz we wszystkich wytworach kultury na czele z reklamą, często wręcz w nich dominując i podwyższając nie tylko prestiż modelek, ale wszystkich kobiet.

Masoch umieszcza akcję Czarnej carycy w okresie, kiedy na zachodzie Europy panował wciąż jeszcze ideał romantycznej miłości „dworskiej” lub „rycerskiej”. W Moskwie o romantyzmie nie mogło być wtedy mowy. Jednak właśnie uroda Nardy czyni z niewolnicy na monent władczynię.

Belgijski rysownik Jacques Géron ukrywający się pod pseudonimem Salomon Grundig zaadaptował nowelę Masocha do formy comic strip. Géron eksponując w komiksie pornograficzny wątek „Czarnej carycy”, rysując sceny niekiedy nawet bardzo drastyczne, pokazuje przeciwieństwo miłości romantycznej, która ewoluując na przestrzeni wieków zaowacowała wolnością wyboru partnerów seksualnych przez kobietę w czasach współczesnych. Géron z jednej strony koncentruje się – tak jak Masoch – na sprzeczności między potrzebą dominacji i uległości. Z drugiej strony unaocznia motywami przemocy, że człowiek jest w gruncie rzeczy drapieżnym zwierzęciem bezwzględnie dążącym do zaspokajania instynktów.

Masoch zapewne nie przypadkowo umiejscowił akcję opowiadania w Rosji, gdzie cena ludzkiego życia od stuleci jest niewielka. Ten barbarzyński stan pozbawia uczucia bezpieczeństwa, co równocześnie zwiększa skłonność do ryzyka i wchodzenia w skrajne sytuacje, czego przykładem jest np. rosyjska ruletka. Już francuscy egzystencjaliści twierdzili, że sytuacja skrajna może wzbogacać i podniecać. Rosjanie ponadto kochali cara perwersyjną miłością i znosili tyranię władzy, sądząc że razem z końcem władzy nastąpi koniec państwa i zacznie się chaos, nisczący poczucie względnego, minimalnego nawet bezpieczństwa i stabilizacji.

Zainteresowanie twórczością

Świat przeżywa obecnie renesans zainteresowania twórczością tego austriackiego pisarza, co jest szczególnie widoczne w USA, Francji i Austrii. Miasto Graz (gdzie Masoch studiował) - stolica Steiermarku i „Kulturhapstadt Europas 2003” - zorganizowało w 2003 na cześć pisarza stosunkowo wysokobudżetowy (590 tys. € ) festiwal „Fantom żądzy” („Phantom der Lust”). Sympozja, odczyty, projekcje filmowe i wystawy odwiedziło w ramach festiwalu w ciągu czterech miesięcy ponad 50 tys. gości, co europejska prasa, w tym Frankfurter Allgemeine, Frankfurter Rundschau, Süddeutsche Zeitung, L'Espresso i Le Monde ogłosiła fenomenalnym sukcesem. Wydawnictwo Belleville z Monachium z okazji festiwalu wydało aż pięć publikacji o Sacher-Masochu, o łącznej objętości 2900 stron.

Do dzisiaj ukazało się jednak o wiele mniej poważnych opracowań naukowych badających fenomen masochizmu w kontekście studiów nad literaturą, kulturą i historią psychologii, w porównaniu z publikacjami na temat sadyzmu i surrealistycznego świata Markiza de Sada.

Fakt kojarzenia nazwiska Leopold Ritter von Sacher-Masoch z masochizmem szkodził twórczości pisarza, zniszczył jego zawodową i towarzyską karierę oraz był powodem frustracji i zgorzknienia aż do śmierci.

Za: [link widoczny dla zalogowanych]

,


Post został pochwalony 0 razy
Zobacz profil autora
PostWysłany: 31 Paź 2009 9:03
Administrator
ADMIN

 
Dołączył: 28 Maj 2005
Posty: 6577
Przeczytał: 0 tematów

Pomógł: 13 razy
Ostrzeżeń: 0/2
Skąd: Gdańsk





Poczytaj więcej na

http://www.plezantropia.fora.pl/giganci-literatury,47/leopold-von-sacher-masoch,6895.html#25904

.


Post został pochwalony 0 razy
Zobacz profil autora
Leopold Ritter von Sacher-Masoch
Forum Strona Główna -> ROZWAŻANIA O LITERATURZE I SZTUCE
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)  
Strona 1 z 1  

  
  
 Napisz nowy temat  Odpowiedz do tematu  


fora.pl - załóż własne forum dyskusyjne za darmo
Powered by phpBB © 2001-2003 phpBB Group
Theme created by Vjacheslav Trushkin
Regulamin