Chcesz schudnąć przed Sylwestrem?
Kup Teraz a 30 dniową dietę otrzymasz za darmo!
Tylko 137 zł TRIZER + indywidualna dieta
Forum Strona Główna -> ENCYKLOPEDIA WIEDZY WSZELAKIEJ -> Sébastien Japrisot
Napisz nowy temat  Odpowiedz do tematu Zobacz poprzedni temat :: Zobacz następny temat 
Sébastien Japrisot
PostWysłany: 24 Sty 2009 13:05
Administrator
ADMIN

 
Dołączył: 28 Maj 2005
Posty: 6577
Przeczytał: 3 tematy

Pomógł: 13 razy
Ostrzeżeń: 0/2
Skąd: Gdańsk





Sébastien Japrisot

Pasażer w deszczu; Żegnaj, przyjacielu, Bardzo długie zaręczyny
i inne

Jacek Szczerba

Właśnie ukazały się po polsku cztery znakomite kryminały Francuza Sébastiena Japrisota - "poważnego" pisarza, który spełnił się w "niepoważnych" gatunkach. Ale u nas kojarzony jest głównie z udanie sfilmowanym wojennym romansem "Bardzo długie zaręczyny"
W styczniu 1962 r. niejaki Jean-Baptiste Rossi, żeby zarobić na spłatę długów, zobowiązał się do napisania dwóch powieści. Miał pomysł na kryminał, ale nie był pewien, czy mu on dobrze wyjdzie. Wolał więc skryć się za pseudonimem ułożonym z liter swych imion i nazwiska - Sébastien Japrisot.

Tak właśnie powstał "Przedział morderców" (1962) rychło sfilmowany przez Costę-Gavrasa.

Bo każdy jest inny

W przedziale sypialnym pociągu Marsylia - Paryż zostaje zamordowana efektowna 30-latka - Georgette Thomas (w filmie z 1965 r. - Pascale Roberts). Zaraz potem giną po kolei pasażerowie z sąsiednich kuszetek.

To żadna sensacja, że Japrisot umie zbudować piętrową zagadkę kryminalną (morderca przewrotnie maskuje tu motywy swego postępowania). Istotniejsza jest biegłość, z jaką wciela się on w różne postaci, opisuje świat z ich punktu widzenia. Chodzi np. o młodą maszynistkę z prowincji (Cathérine Allégret), zbuntowanego synalka adwokata (Jacques Perrin), zahukanego urzędasa (Michel Piccoli) czy starzejącą się aktorkę-epizodzistkę (Simone Signoret). Każdy z nich jest znacząco inny i każdy inaczej przekręca nazwisko prowadzącego śledztwo inspektora Grazziego (Yves Montand).

Talent pisarzy pokroju Japrisota ujawnia się już w stylu formułowania zdań, np. "Stół ten zajmował Pardi, małomówny Korsykanin, który pracował zawsze w pojedynkę i właśnie wczoraj zakończył aferę ze skrobanką", albo to o facecie, którego zabito, gdy wyprowadzał samochód: "Pozostawił wdowie zgaszenie reflektorów oraz wychowanie trojga dzieci".

Młody z ambicjami

Rossi-Japrisot (1931-2003) urodził się w Marsylii, uczył u jezuitów i na Sorbonie. Mając 17 lat, złożył w wydawnictwie Robert Laffont powieść "Les mal partis" (sam sfilmował ją w roku 1975) - o okupacyjnym romansie zakonnicy i 15-latka.

Od 1956 r. pracował w reklamie, tłumaczył Salingera i kręcił filmy krótkometrażowe. Gdy przerzucił się na scenariopisarstwo, współpracował m.in. z Jeanem Renoirem. Dziś jest znany głównie jako autor frontowego romansu "Bardzo długie zaręczyny" (z 1991, wyd. pol. 2005), który efektownie sfilmował Jean-Pierre Jeunet. Zresztą większość z tego, co Japrisot napisał, ktoś zekranizował.

Bohaterka jest bezczelna

"Pani w samochodzie, w okularach i ze strzelbą" (1966) to zdaniem wielu jego najambitniejszy kryminał. Bohaterką jest Dany Longo (w filmie z 1970 r. - Samantha Eggar), sekretarka z paryskiej firmy reklamowej, która ciemnymi okularami maskuje krótkowzroczność. Na polecenie szefa (Oliver Reed) zawozi go wraz z żoną na lotnisko (lecą do Szwajcarii) efektownym wozem marki Thunderbird. Potem ulega pokusie: ponieważ nigdy nie była nad morzem, postanawia się tam wybrać. W drodze wciąż trafia na kogoś, kto się upiera, że widział ją - w tym samym samochodzie i w tym samym miejscu - parę godzin wcześniej, choć ona wie, że była wtedy gdzie indziej. Co to znaczy? Że została podle wrobiona.

Co jest tu kluczowym atutem? Zawiła, nieco oniryczna intryga i równie splątany bieg myśli bohaterki - bezczelnej ("Kłamię od chwili, kiedy zaczęłam oddychać"), a jednocześnie zagubionej ("Przy stole odzywam się jedynie po to, żeby poprosić na przykład o sól").

Mało słów, dużo akcji

"Żegnaj, przyjacielu" (1968) - to przypadek charakterystyczny dla Japrisota - scenariusz filmowy przerobiony na powieść. Ostateczna forma jest czymś "w pół drogi".

Oto z wojny w Algierii wraca lekarz Dino Barran (w filmie z 1968 r. - Alain Delon) i amerykański najemnik Franz Propp (Charles Bronson). Barran nie może odmówić nieznajomej kobiecie dziwnej przysługi - musi się dostać do sejfu jej firmy, by włożyć tam pieniądze, które kobieta ukradła i boi się zdemaskowania. Barrana śledzi Propp, dlatego obaj wpadają w tarapaty.

Mało się tu mówi, za to dużo się dzieje - w sumie jest to kawałek o męskiej przyjaźni. Kobiety mają tu kiepską markę. Występuje np. dziewczę o nazwisku Austerlitz, tak jednak pechowe, że wszyscy wołają nań Waterloo. Ta to potrafi naobiecywać: "Zdam wszystkie egzaminy. Będę czytać Prousta. Będę do ciebie mówić na pan. Postaram się być lepsza w łóżku, tylko tam nie idźmy!".

Książka do oglądania

Z kolei "Pasażer w deszczu" (1992) to powtórka formuły powieściowo-scenariuszowej, choć tym razem z przewagą pierwiastka żeńskiego. Do domu Mellie (w filmie z 1969 r. - Marlene Jobert) z miasteczka Cap-des-Pins na Lazurowym Wybrzeżu dostaje się przybysz z czerwoną torbą (męża Mellie nie ma, lata na liniach pasażerskich). Intruz robi jej krzywdę, kobieta odpłaca mu tym samym. Potem pojawia się wścibski Amerykanin Harry Dobbs (Charles Bronson) szukający gościa z torbą.

Japrisot pisze tu tak, jak byśmy mieli tę książkę oglądać, a nie czytać: "Mellie, której twarz widzimy zza poruszających się wycieraczek, przejeżdża przez opustoszałe miasteczko". Rozmowy też brzmią niczym dialogi z ekranu: "Gdzie pan zazwyczaj mieszka?". "To tu, to tam". "Czemu pan tam nie został?".

Jeśli ktoś zasmakuje w Japrisocie, może znaleźć po polsku jeszcze trzy jego powieści: "Zemsta dokona się latem", "Kopciuszek w potrzasku" i "Pasja kobiet".

Sébastien Japrisot: "Pasażer w deszczu", "Żegnaj, przyjacielu" - obie przełożyła Agata Szczepanowska; "Przedział morderców" przełożyła Katarzyna Witwicka; "Pani w samochodzie, w okularach i ze strzelbą" przełożyła Ewa Jackowska, wszystkie C&T, Toruń

Źródło: Gazeta Wyborcza

[link widoczny dla zalogowanych]
.


Post został pochwalony 0 razy
Zobacz profil autora
Sébastien Japrisot
Forum Strona Główna -> ENCYKLOPEDIA WIEDZY WSZELAKIEJ
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)  
Strona 1 z 1  

  
  
 Napisz nowy temat  Odpowiedz do tematu  


fora.pl - załóż własne forum dyskusyjne za darmo
Powered by phpBB © 2001-2003 phpBB Group
Theme created by Vjacheslav Trushkin
Regulamin