Chcesz schudnąć przed Sylwestrem?
Kup Teraz a 30 dniową dietę otrzymasz za darmo!
Tylko 137 zł TRIZER + indywidualna dieta
Forum Strona Główna -> ENCYKLOPEDIA WIEDZY WSZELAKIEJ -> MOCARZE DAWNYCH CZASÓW
Napisz nowy temat  Odpowiedz do tematu Zobacz poprzedni temat :: Zobacz następny temat 
MOCARZE DAWNYCH CZASÓW
PostWysłany: 28 Sty 2009 13:39
Administrator
ADMIN

 
Dołączył: 28 Maj 2005
Posty: 6577
Przeczytał: 3 tematy

Pomógł: 13 razy
Ostrzeżeń: 0/2
Skąd: Gdańsk





MOCARZE DAWNYCH CZASÓW


2006-10-26

Giganci mogli zostać zabici jedynie wówczas,
gdy cios zadały im równocześnie dwa rodzaje istot: człowiek i bóg.


MICHAŁ KOMARZYŃSKI




Chociaż dawny świat przeminął, jego blask wciąż przebłyskuje w starych mitach, w strzępach ocalałych do naszych czasów opowieści, których sens tylko częściowo jesteśmy dziś w stanie odgadnąć. I nie chodzi tu tylko o smoki, przywoływane ostatnio przez Macieja Giertycha jako kontrargument przeciw teorii ewolucji. Jednym z takich mitów jest przekaz o narodzinach i gwałtownym upadku wielkiej cywilizacji, miasta gigantów – synów upadłych aniołów i ludzkich kobiet.


Synowie Boga

Niewiele jesteśmy w stanie powiedzieć o tych tajemniczych istotach. Podstawowe i jednocześnie bardzo zdawkowe informacje na ich temat kryje w sobie Biblia. Jest to kilka niezwykle tajemniczych zdań, co do interpretacji których nie ma pomiędzy badaczami zgodności. Opisano tu tutaj początek ludzkiej cywilizacji, zniszczonej następnie przez wody Potopu: Synowie Boga widząc, że córki człowiecze są piękne, brali je sobie za żony, wszystkie jakie im się tylko podobały. Wtedy Bóg rzekł: 'Nie może pozostawać duch mój w człowieku na zawsze, gdyż człowiek jest istotą cielesną; niechaj więc żyje tylko 120 lat.' A w owych czasach byli na ziemi giganci; a także później, gdy synowie Boga zbliżali się do córek człowieczych, te im rodziły. Byli to więc owi mocarze, mający sławę w owych dawnych czasach. (Rdz 6, 1-4).

Kluczem do zrozumienia tej perykopy jest odpowiedź na pytanie, kim byli tajemniczy Synowie Boga. Część współczesnych teologów interpretuje to zagadkowe określenie jako nazwę pokolenia Setytów, których miano tak nazywać w odróżnieniu od Kainitów, noszących nazwę Synów człowieczych. Zgodnie z tą hipotezą, przytoczony passus opisywałby po prostu mieszanie się potomków trzeciego syna Adama i Ewy, Seta, z córkami potomków bratobójcy, Kaina. Nie wydaje się to jednak prawdopodobne. Po pierwsze dlatego, że tradycja interpretacyjna już od starożytności zgodnie rozumie hebrajskie bene ha Ellohim jako odnoszące się do aniołów, Septuaginta natomiast tłumaczy to wyrażenie wprost jako hoi aggeloi tou Theou, czyli aniołowie Boga. Po drugie, nie bardzo wiadomo, dlaczego ze związku Setytów z Kainitkami rodzili się giganci – a więc inna od ludzkiej, mityczna rasa, która według licznych indoeuropejskich mitologii stoczyć miała przegraną wojnę ze zjednoczonymi siłami bogów. Interesująca wydaje się też kwestia nieśmiertelności jaką miało być obdarzone potomstwo tych dwóch ludzkich rodów.


Nazwa Synowie Boga pojawia się również w Księdze Powtórzonego Prawa, gdzie mówi się o przyznaniu narodom ich dziedzictwa według liczby Synów Boga (Pwt 32, Cool. W tym przypadku poszczególne źródła różnią się między sobą. I tak w tłumaczeniu Symmacha w miejscu Synów Boga czytamy o Synach Izraela. Jak jednak wykazał francuski jezuita, ojciec Jean Danièlou, nawet ta forma była już w starożytności interpretowana jako odnosząca się do aniołów (tak fragment ten rozumiał chrześcijański myśliciel z III w., Orygenes). Również św. Ireneusz z Lyonu – wedle tradycji chrześcijańskiej – uczeń św. Polikarpa, który to z kolei miał otrzymać nauki od św. Jana Ewangelisty, nie ma wątpliwości co do tego, że: Wymieszali się bowiem aniołowie z córkami ziemskimi, a te urodziły im dzieci, które dla swego ogromnego wzrostu zostały nazwane gigantami. Aniołowie zaś przynieśli swoim żonom jako dary niegodziwe nauki. Pouczyli je bowiem o mocy korzeni i ziół, farbowaniu, zdobieniu, o (uczuciach) nienawiści, miłostek, namiętności, o przynętach do miłości, o więzach trucicielskich, o wszelkim wróżeniu i o wstrętnym u Boga bałwochwalstwie (Dowód prawdziwości nauki apostolskiej 3A, 1Cool.

Biblijny mit o gigantach najobszerniej rozwija jednak pochodząca z IV w. Księga Czuwających, która jest fragmentem zachowanego w języku etiopskim apokryfu, tzw. Pierwszej Księgi Henocha: Kiedy ludzie rozmnożyli się, urodziły im się w owych dniach ładne i piękne córki. Ujrzeli je synowie nieba, aniołowie, i zapragnęli ich. Jeden drugiemu powiedział: 'Chodźmy, wybierzmy sobie żony z córek ludzkich i spłódźmy sobie dzieci' (...) Zstąpili na Ardis, szczyt góry Hermon. Nazwali ją górą Hermon, albowiem na niej przysięgali i związali się wzajemnie przekleństwami. Te są imiona ich przywódców: Szemihaza, ich dowódca, Urakiba, Ramiel, Kokabiel (...). Są to dowódcy dwustu aniołów i wszystkich innych z nimi. Wzięli sobie żony, każdy po jednej. Zaczęli do nich chodzić i przestawali z nimi. Nauczyli je czarów i zaklęć i pokazali im, jak wycinać korzenie i drzewa. Zaszły one w ciążę i zrodziły wielkich gigantów. (1Hen 6, 1- 7, 2). Oczywiste są w tym fragmencie paralele z Księgą Rodzaju, oraz z opisem św. Ireneusza, ale widać również drobne różnice, dotyczące charakteru związków między aniołami i kobietami. Księga Rodzaju sugeruje, że miały one charakter raczej poligamiczny (brali je sobie za żony, wszystkie jakie im się tylko podobały), natomiast Księga Czuwających wyraźnie mówi o monogamii. Jakkolwiek by jednak nie było, starożytne opowieści mówią nie tylko o moralnej degeneracji ludzkości, ale także o jej cywilizacyjnym rozwoju. Aniołowie mieli stać się nauczycielami ludzkości: Azazel nauczył ludzi wyrabiać miecze, sztylety, tarcze i napierśniki. Pokazał im metale i sposób ich obróbki: bransolety i ozdoby, sztukę malowania oczu i upiększania powiek, bardzo cenne i wyszukane kamienie i wszelki rodzaj kolorowych barwników. I świat uległ zmianie (1Hen 8, 1).


Cywilizacyjny skok

Historia starożytnej cywilizacji i Wielkiej Fali, która pogrążyła ją następnie w odmętach oceanu, nasuwa samorzutnie myśl o Atlantydzie. W micie atlantydzkim rolę zbuntowanych aniołów spełniają greccy bogowie, m.in. Hefajstos, który razem z błękitnooką Ateną wyuczył ludzi, ziemi mieszkańców, cudownych rzemiosł – jak czytamy w Hymnie Homeryckim (XX, 2-3). Oczywiste podobieństwo wykazuje również tolkienowski poemat Akallabeth – opowieść o upadku Numenoru: Hojną nagrodę otrzymali też Ojcowie trzech rodów ludzkich. Eonwe przybył do nich i udzielał im różnych nauk; zostali obdarzeni mądrością i siłą, a także życiem dłuższym niż wszyscy inni śmiertelnicy z ich rasy. Nauczycielami ludzkości są u Tolkiena Valarowie – aniołowie czy też bogowie, jak nazywali ich niektórzy mieszkańcy Śródziemia. Zwróćmy zresztą uwagę, że jeśli przyjmiemy tolkienowski punkt widzenia, podobieństwa pomiędzy tradycją grecką i biblijną stają się jeszcze większe. Zdaniem oksfordzkiego profesora bogowie, jakich znamy z pogańskich przekazów, byli w rzeczywistości aniołami, co rozumieli nawet niektórzy poganie, wierzący w jedną Istotę Najwyższą, odpowiedzialną z kolei za stworzenie pomniejszych duchów.

Większość źródeł, jakimi dzisiaj dysponujemy, jest zatem zgodna co do tego, że to właśnie w wyniku kontaktów aniołów z ludźmi doszło do wielkiego cywilizacyjnego skoku, jak również do moralnej degeneracji ludzkości. Tradycja klasyczna mówi jednak, że to drugie nie dokonało się automatycznie; wręcz przeciwnie – z początku cywilizacyjnemu postępowi towarzyszył również postęp moralny: Przez wiele pokoleń, pokąd im starczyło natury boga, słuchali praw i odnosili się życzliwie do bóstwa, którego krew w nich płynęła. Ich postawa duchowa nacechowana była prawdą i ze wszech miar wielkością. Łagodność i rozsądek objawiali w stosunku do nieszczęść, które się zawsze zdarzają i w stosunku do siebie nawzajem, więc patrzyli na wszystko z góry z wyjątkiem dzielności, wszystko, co było w danej chwili uważali za drobiazg i lekko znosili, jakby ciężar, masę złota i innych dóbr; nie upajali się zbytkiem i bogactwo ich nie zaślepiało, i prowadziło do utraty panowania nad sobą – pisze Platon w Kritiasie. Być może echa takiego stanu rzeczy można by się również doszukiwać w biblijnym przekazie o gigantach, Biblia bowiem nie precyzuje, jaki był właściwie ich moralny status. Z pewnością powstanie tej rasy nie było zgodne z wolą Boga, o czym świadczyć może również nazwa, którą określa ich Księga Rodzaju: giganci bowiem, to po hebrajsku nefilim, co znaczy również upadli. Jednak na temat ich postępowania Pismo Święte milczy; pewni możemy być jedynie tego, że byli to mocarze, mający sławę w owych dawnych czasach. Księga Czuwających oraz św. Ireneusz dodają, że byli oni ogromnego wzrostu, co również daje szerokie pole do domysłów na temat znaczenia tego szczegółu. W Akallabeth oba motywy występują razem, Numenorejczycy obdarzeni wielką mądrością i chwałą pod wieloma względami podobniejsi byli do Pierworodnych niż do ludzi z innych plemion. Wzrostem górowali nad wszystkimi synami Śródziemia, oczy ich błyszczały jasnością gwiazd. Natomiast ludzie z którymi się zetknęli ze czcią wspominali wysmukłych Żeglarzy, których, gdy odpłynęli, nazywali bogami i z nadzieją czekali na ich powrót .

Kim byli zatem giganci w świecie helleńskim? Na to pytanie nie ma prostej odpowiedzi. Nie znajdziemy jej u Homera, a w Narodzinach bogów Hezjoda czytamy jedynie, że z krwi okaleczonego Uranosa Ziemia zrodziła Erynie, oraz ogromnych Gigantów w zbrojach błyszczących, w ręku dzierżących długie oszczepy. Hezjod wymienia gigantów w jednym rzędzie z ludźmi, jakby sugerując, że mają ze sobą coś wspólnego: wreszcie ród ludzki, śpiewając, oraz potężnych Gigantów, serce radują Zeusa co mieszka na samym Olimpie, Muzy Olimpu, córy Zeusa, co dzierży Egidę. Niektórzy, jak autor Przewodnika po Helladzie, Pauzaniasz, utrzymywali, że giganci byli po prostu ludźmi, odrzucając tym samym tradycję przypisującą tej rasie „wężowe nogi”, o których zresztą zdają się nic nie wiedzieć ani Hezjod, ani Homer. Co charakterystyczne, giganci mogli zostać zabici jedynie wówczas, gdy cios zadały im równocześnie dwa rodzaje istot: człowiek i bóg, nie byli więc ani bogami, ani ludźmi, lecz jakąś rasą pośrednią. Gdyby zresztą przyjąć, że greccy bogowie byli czymś więcej, niż wytworem helleńskiej wyobraźni, to z chrześcijańskiego punktu widzenia, pozostałaby nam tylko jedna kategoria istot żywych, do której moglibyśmy ich zaklasyfikować - byliby to oczywiście aniołowie (abstrahując od tego, jacy: dobrzy czy upadli). Z tej perspektywy gigantami w rozumieniu Biblii byliby również mieszkańcy Atlantydy, albowiem wszyscy oni pochodzili ze związku boga i śmiertelniczki.

Legend odnoszących się do gigantów jest znacznie więcej. Przytoczone powyżej mity to jedynie garstka opowieści na ten temat, wywodzących się z dwóch kręgów kulturowych – judeochrześcijańskiego oraz greckiego. Tymczasem istnieje jeszcze całe mnóstwo przekazów wywodzących się z Azji, z Ameryki, ze świata germańskiego czy z mitologii celtyckiej. Jak najbardziej na miejscu będzie zatem pytanie o nasz stosunek do tego, o czym mówią te mity. Otóż wierzący chrześcijanin musi przyjąć przynajmniej to, że na Ziemi istnieli giganci, a ich końcem i zagładą stał się Potop, o czym w sposób niedwuznaczny informuje nas Pismo Święte. Cała reszta, którą próbowano tu zrekonstruować, oparta jest już na założeniu, że apokryfy i pogańska mitologia także mogą w sobie zawierać jakąś cząstkę prawdy. Są to już, mimo wszystko, tylko domysły i dopóki „czas się nie wypełni” nie poznamy szczegółów tej historii. Jednak dla tych, którzy mają na to ochotę, wciąż pozostaje wspaniały materiał, wart zbadania – chociażby dla samego delektowania się pięknem opowieści.



Michał Komarzyński


[link widoczny dla zalogowanych]


.


Post został pochwalony 0 razy
Zobacz profil autora
MOCARZE DAWNYCH CZASÓW
Forum Strona Główna -> ENCYKLOPEDIA WIEDZY WSZELAKIEJ
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)  
Strona 1 z 1  

  
  
 Napisz nowy temat  Odpowiedz do tematu  


fora.pl - załóż własne forum dyskusyjne za darmo
Powered by phpBB © 2001-2003 phpBB Group
Theme created by Vjacheslav Trushkin
Regulamin