Chcesz schudnąć przed Sylwestrem?
Kup Teraz a 30 dniową dietę otrzymasz za darmo!
Tylko 137 zł TRIZER + indywidualna dieta
Forum Strona Główna -> ENCYKLOPEDIA WIEDZY WSZELAKIEJ -> EROTYKA W KULTURZE - Część I
Napisz nowy temat  Odpowiedz do tematu Zobacz poprzedni temat :: Zobacz następny temat 
EROTYKA W KULTURZE - Część I
PostWysłany: 28 Sty 2009 13:35
Administrator
ADMIN

 
Dołączył: 28 Maj 2005
Posty: 6577
Przeczytał: 0 tematów

Pomógł: 13 razy
Ostrzeżeń: 0/2
Skąd: Gdańsk





Erotyka w kulturze

Encyklopedia część I




Aborygeni a seks

Australia została odkryta przez kapitana Jamesa Cooka w 1770 r. Cała rdzenna ludność Australii liczyła około 300 000 osób. Była rozproszona na wielkich obszarach kraju w grupach lokalnych, liczących od 10 do 60 osób. Między światem męskim i kobiecym istniał ostry podział ról oraz obowiązków. Mężczyzna trudnił się myślistwem, natomiast kobieta opieką nad dziećmi, zbieractwem oraz gospodarstwem. Kultura Aborygenów była zdominowana przez mężczyzn; to kobieta opuszczała swą grupę lokalną, łączyła się z mężem i przenosiła się do niego.

Wiele danych świadczy o tym, że Aborygeni uprawiali grupowy promiskuityzm. Aż do momentu kontaktu z innymi kulturami Australijczycy nie wiązali współżycia seksualnego z prokreacją. Ciążę wyjaśniali sobie tym, że to duch dziecka dostał się do ciała kobiety. Rola mężczyzny polegała tylko na tym, że poprzez stosunek otwierał kobietę, aby duch dziecka mógł wniknąć do niej. Stosowane były zabiegi przerywania ciąży oraz - w przypadku głodu - dzieciobójstwa. Dziewczynkę, jeszcze zanim się urodziła, obiecywano mężczyźnie z innej grupy lokalnej, dlatego powszechna była znaczna różnica wieku między partnerami. Zmiana kolejnych współmałżonków wiązała się z tym, że starsze kobiety miały młodszych mężów. Zaledwie dziewięcioletnia dziewczynka rozpoczynała współżycie seksualne z wybranym uprzednio mężczyzną; w przypadku owdowienia była dziedziczona przez jego młodszych braci. Przeciętna kobieta była zatem zamężna kilkakrotnie. Mężczyzna miał również kilka żon, ponieważ model poligamii był powszechny w tej kulturze. Życie rodzinne Aborygenów było bardzo trudne, wiązało się z wieloma niebezpieczeństwami, często występowały okresy głodu, walk międzyplemiennych, chorób. Trudno powiedzieć, na ile w takich warunkach rozwijały się więzi uczuciowe. Relacje partnerskie były podporządkowane dobru grupy lokalnej. Chłopców w wieku dziewięciu lat zabierano matkom i rozpoczynał się dla nich okres inicjacji, rozciągnięty na wiele lat, związany z wieloma obrzędami, np. poddawaniem próbie wytrzymałości na ból (wybijanie zębów, wyrywanie włosów, podłużne nacięcie członka) i głód.

Afro-Amerykanów erotyzm

We współczesnych państwach amerykańskich potomkowie niewolników oraz emigrantów są znaczącą populacją. W USA populacja Afro-Amerykanów liczy około 30 milionów ludzi. Afro-Amerykanie wprawdzie zasymilowali się z cywilizacją techniczną, przyjęli religie oraz języki, ale zachowali pewne odrębne cechy oraz kreowali własne subkultury, np. spirituals, blues, matriarchat amerykański, rozmaite "czarne kościoły" oraz kulty. Rodziny Afro-Amerykanów są zróżnicowane - większość z nich to rodziny nuklearne (około 65%). Podkreśla się dominującą rolę matki i babki. Powszechnym zjawiskiem jest brak ojca w rodzinie, konflikt wartości, problemy psychiczne w relacjach wewnątrzrodzinnych. Z badań wynika, że nie ma znaczących różnic pomiędzy Afro -Amerykanami oraz białymi w zakresie przedmałżeńskiej aktywności seksualnej, częstotliwości współżycia, liczby partnerów seksualnych czy też aborcji. Również rzekomo większe rozmiary członka przedstawicieli rasy czarnej nie znalazły potwierdzenia. Okazało się też, że wykorzystywanie seksualne dzieci, zakres kontaktów kazirodczych jest podobny, ale ich następstwa są większe u Afro-Amerykanów i ma to związek z rasizmem, rzadszym korzystaniem z profesjonalnej pomocy dla ofiar i sprawców przemocy seksualnej.

Afryki Czarnej erotyzm

Seks i erotyzm w kulturach Czarnej Afryki dotyczy więcej niż 1000 grup etnicznych, żyjących na ponad dwóch trzecich kontynentu afrykańskiego. Najbardziej ogólne podobieństwo tej kulturowej mozaiki reprezentują następujące cechy: "kolektywizm" rodzinny i sąsiedzki, witalistyczna oraz ludystyczna filozofia, wrażliwość na rytm.

Czarni Afrykanie kierują się emocjonalnym przywiązaniem do obyczajów, uczuciowością w życiu codziennym, a w mniejszym stopniu racjonalnym myśleniem. Uderza tam wyjątkowa pozycja rodziny i niezwykle silne poczucie pokrewieństwa, które regulują całe życie człowieka. Rodzina obejmuje zarówno tzw. "małą rodzinę", tzn. współmałżonków, dzieci, rodzeństwo, jak i "wielką rodzinę", do której zalicza się wszystkich krewnych (również zmarłych, o których nie wolno zapominać i należy składać im ofiary oraz nienarodzonych).

Podporządkowanie prawom rodziny zaczyna się od okresu płodowego - kobieta w ciąży jest traktowana specjalnie, a jej pozycja społeczna znacznie wzrasta. Niepłodność jest dla kobiety nieszczęściem, winą wobec rodziny i pozbawia kobietę szacunku. Poród odbywa się w domu lub buszu, zwykle w izolacji od mężczyzn w asyście doświadczonych kobiet. Przebiega w pozycji kucznej. Ważną ceremonią jest nadanie potomkowi imienia, które zawsze ma znaczenie symboliczne. Dzieci są karmione piersią i długo utrzymują kontakt fizyczny z matką, co ma duże znaczenie dla poczucia bezpieczeństwa i więzi.

W wychowaniu uderza pozytywna postawa wobec ciała i seksualności, np. w niektórych plemionach chłopców instruuje się o stosunkach przerywanych, a także międzyudowych, swobodnie omawia się tajemnice sztuki miłosnej, naturalnie traktuje się zachowania masturbacyjne, np. matki zachęcają swe córki do takich praktyk w celu powiększenia warg sromowych i pochwy, co ma sprzyjać prokreacji. Często stosuje się obrzezanie u chłopców oraz klitoridektomię u dziewcząt, niekiedy kobiety poddaje się też depilacji owłosienia łonowego.

Szczególne znaczenie w kulturach Czarnej Afryki mają obrzędy inicjacyjne, zawierające treści magiczne i edukacyjne, np. chłopcy przez kilka tygodni poszczą, są poddawani próbom odwagi i bólu (chłosta, ukąszenia mrówek, dotyk ognia, dziurawienie warg, wybijanie zębów), bezsenności, są obrzezywani, tatuowani. Obrzędy takie kreują solidarność i wzajemną pomoc między jego uczestnikami na całe życie, są szkołą charakteru, wtajemniczają w tradycje plemienne, a także w życie małżeńskie.

Kontakty przedmałżeńskie są z reguły akceptowane i traktowane jako małżeństwa na próbę, zaś urodzone dzieci świadczą pozytywnie o płodności kobiety. Erotyczne kontakty mieszkańców Afryki cechuje otwartość oraz autentyzm, naturalność, "pierwotna zmysłowość" w zachowaniach seksualnych, brak zahamowań, kompleksów i aktywność obojga kochanków. Zawarcie małżeństwa stanowi obowiązek, jest nakazem religijnym. Wybór małżonka przebiega różnorodnie, np. dokonują go rodzice jeszcze przed narodzeniem dzieci albo rodzice wspólnie z zainteresowanymi lub sami młodzi; spotyka się też instytucję swatów. Uroczystości weselne obejmują m.in.: tańce, śpiewy, jedzenie, picie oraz liczne obrzędy, np. błogosławienie młodych przez rodziców, przekazywanie narzeczonej, stosunek seksualny (który jest poświadczony przez członków rodziny), posiłek, w trakcie którego małżonek jest uświadamiany w zakresie sztuki miłosnej, zbieranie szczątków błony dziewiczej.

Modele rodziny oraz małżeństwa także są zróżnicowane. W niektórych plemionach małżeństwa są monogamiczne (np. często małżonek musi "odpracowywać żonę" w gospodarstwie teściów), w innych poligamiczne (np. mąż odbywa stosunki seksualne w obecności innych żon, udostępnia żony gościom, poślubia wszystkie siostry, żony mieszkają u matek, a mąż "wędruje" między nimi itp.). Za zdradę kobiety są czasami karane okaleczaniem narządów płciowych.

W kulturach Czarnej Afryki wszechświat ma biegun męski i kobiecy; stąd bierze się podział ról seksualnych, przenikających całe życie. Segregacja płci istnieje od dzieciństwa, a obrzędy inicjacyjne dają pełnię męskości oraz kobiecości. Współżycie seksualne ma wymiar nie tylko biologiczny, ale też społeczny i religijny. Celem seksu w perspektywie biologicznej jest wysoko ceniona w tych kulturach prokreacja, dlatego też to co jej służy, jest wysoko cenione i uznawane za ładne, np. duże piersi i narządy płciowe, zdrowe, atrakcyjne ciało ozdabiane jest tatuażami, biżuterią, ubiorem, poddawane licznym zabiegom pielęgnacyjnym, m.in. depilacji. Społeczny jak i religijny wymiar seksu jest wyrażany poprzez obyczaje oraz obrzędy, np. prawo do stosunków seksualnych z kobietami towarzyszy inicjacji, zakończenie żałoby przez kontakt seksualny wdowy z krewnym męża, wspólny taniec i kontakty seksualne członków plemienia przed porą deszczową.

Życie płciowe w kulturach Czarnej Afryki jest zróżnicowane, praktykowanych jest wiele form kontaktów seksualnych, np.: seks oralny, pozycje siedzące współżycia, boczne, stosunki międzyudowe. Akceptacja seksualności oraz otwarta postawa wobec niej sprawiają, że zaburzenia seksualne są rzadziej spotykane niż w innych kulturach. Niezwykle bogata jest symbolika i magia erotyczna, np. w mitach o stworzeniu ludzi, zwykle pierwszym jest mężczyzna, a druga w kolejności kobieta. Istnieje wiele bóstw obojga płci, m.in. bóstwo składające się z męskiej części (Lis), zarządzającej dniem i żeńskiej (Mawu), zarządzającej nocą. W innym plemieniu słońce jest mężczyzną, a księżyc kobietą. W wielu mitologiach bóstwa obojga płci są małżeństwem i zakładają rodziny, których funkcje, problemy oraz życie codzienne są szczegółowo przedstawione. W mitologiach tych każdy akt seksualny wpływa na porządek świata, może mu zagrozić lub przynieść błogosławieństwo.

Amazonki

Słowo mazos oznacza pierś. W mitologii greckiej to tajemniczy lud wojowniczych kobiet, osiadłych w Azji Mniejszej nad rzeką Termodont, gdzie żyły bez mężczyzn. Ciągłość rodu podtrzymywały dzięki okresowym spotkaniom z mężczyznami z sąsiednich krajów, których po współżyciu kaleczyły lub zabijały. Obcinały sobie prawą pierś, aby łatwiej naciągać cięciwę łuku. Starsze wizerunki przedstawiają je jako greckich wojowników, później w strojach scytyjskich. Wyobrażano je sobie w spodniach, obcisłej szacie z rękawami, czapce oraz z tarczą w kształcie półksiężyca i podwójnym toporem o półksiężycowych ostrzach.

W terminologii seksuologicznej istnieje pojęcie "kompleksu Amazonki". Powstaje on w wyniku nadmiernej identyfikacji córki z matką. Kobieta dotknięta tym kompleksem o wiele wyżej wartościuje świat kobiecy niż męski, dochodzi nawet do swego rodzaju narcyzmu. W zachowaniach kompleks Amazonki objawia się pewnością siebie, dążeniem do pełnej samowystarczalności i dominacji, w życiu seksualnym kobieta narzuca mężczyźnie określone zachowania, wymagania, traktuje go instrumentalnie. Amazonki to także nazwa, jaką określają się kobiety po mastektomii, czyli usunięciu piersi na skutek choroby nowotworowej. Istnieją stowarzyszenia, grupy wsparcia oraz telefony zaufania "amazonek".

Ameryki Łacińskiej seks

Ameryka Środkowa i Południowa to tygiel narodowości, wyznań, języków, kultur o zróżnicowanej obyczajowości - także erotycznej. Nakładanie się na siebie oraz współoddziaływanie rodzimych kultur Indian, przybyszy z Afryki (niewolników), Hiszpanii bądź Portugalii przyczyniły się do powstania bardzo interesujących obyczajów, jak również postaw wobec seksu.

Rodzina latynoamerykańska cechuje się dominującą pozycją mężczyzny. Wokół niego koncentruje się jej życie. Kobieta jest uległa i zabiega o trwałość, stabilność rodziny. Seksualne role obydwu płci powiązane są z charakterystycznymi cechami machismo, etykiety i marianismo.

Machismo to dominująca rola mężczyzny, podporządkowanie żon, fallizm oraz wykorzystywanie seksualnej uległości kobiet. Córki są podporządkowane ojcom i braciom, później mężom i w tym duchu są wychowywane przez matki.

Etykieta opiera się na rozbudowanych formach relacji między płciami i podkreślaniu ich inności przez ubiór, styl bycia, podkreślanie zewnętrznej atrakcyjności.

Marianismo oznacza podporządkowanie się kobiety oraz trwałość tradycyjnej roli. Dobra kobieta to taka, która słucha mężczyzny, zaspokaja jego potrzeby seksualne i dba o niego. Mężczyźni podporządkowując się stereotypowi machismo, często nawiązują romanse; niektórzy z nich mają dwa domy oraz dzieci pozamałżeńskie.

W życiu codziennym dużo jest ceremonialności, uprzejmości, flirtu, ale i drażliwości. Życie rodzinne upływa jednak w atmosferze łagodności, dużej liczby różnorodnych rocznic i świąt, przyjaźni oraz kontaktów towarzyskich. Patriarchalny model rodziny wpływa również na wychowanie dzieci - winne są one okazywać posłuszeństwo ojcu, którego rola jest niepodważalna. Rodziny latynoskie można podzielić na: typowe rodziny patriarchalne, rodziny niepełne z zalegalizowaniem dzieci nieślubnych (jest ich bardzo dużo, wychowaniem zajmuje się matka, a ojciec pomaga finansowo), rodziny niepełne bez żadnej pomocy finansowej ze strony ojca (tych rodzin jest także bardzo dużo, ponieważ nie ma obowiązku alimentacji). Więź międzypokoleniowa jest bardzo silna. Matki w porównaniu z autorytatywnymi ojcami są bardziej ekspresyjne w okazywaniu uczuć. Dzieci ze związków pozamałżeńskich są akceptowane. Dużą rolę odgrywają rodzice chrzestni. Rodzice wobec dzieci często bywają nadopiekuńczy.

Tradycjonalizm rodzinny jest tak silny, że wpływa na skrajne przypadki prawne, np. uniewinnianie mężów-zabójców żon z uzasadnieniem, że nie okazująca posłuszeństwa mężowi kobieta mogła go doprowadzić do stanu psychicznego prowadzącego do zabójstwa.

Innym typowym problemem jest lęk kobiety przed porzuceniem, bowiem mąż może założyć nową rodzinę bez zobowiązań finansowych bądź prawnych wobec poprzedniej.

Rodzina patriarchalna w Brazylii różniła się od podobnej z nazwy rodziny hispanojęzycznej większą żywiołowością, erotyzmem, mniejszymi granicami i barierami rasowymi, wiekowymi czy pokoleniowymi. Powszechna tolerancja akceptowała instytucję konkubin, kochanek, wczesnej inicjacji seksualnej młodzieży, porywu serca w doborze małżonków.

W kulturze Ameryki Łacińskiej w relacjach pomiędzy płciami zakłada się, że jeśli sytuacja pozwala mężczyźnie liczyć na erotyczny sukces, to nie jest on w stanie oprzeć się pokusie; kobiety zaś - istoty słabe - nie mogą odeprzeć zakusów żadnego mężczyzny. W międzyludzkich kontaktach jest utrzymywany mniejszy dystans niż w Europie, co bywa bardzo krępujące. Poszukiwanie przyjemności seksualnych, przy niezbyt dużej zdolności samoopanowania, sprzyja licznym uwiedzeniom seksualnym w rodzinach, współzawodnictwu seksualnemu, tolerancyjnej postawie wobec masturbacji oraz przedmałżeńskiej inicjacji seksualnej.

Prostytucja wynikająca z motywów ekonomicznych, nie wpływa na relacje rodzinne, realizację żony czy matki. W wielu rodzinach ich faktyczną głową są kobiety. Kobiety przywiązują duże znaczenie do wyglądu. Machismo jest wciąż żywą tradycją obyczajową, która powoduje, że sprawność seksualna jest tak dalece ważna, że wszelkie przejawy jej pogorszenia powodują silne lęki. Tym należy tłumaczyć powszechność magii seksualnej, afrodyzjaków i seksuologów. Obecnie problemem stały się dzieci ulicy.

Angielski erotyzm

Anglicy są twórcami interesujących tradycji, postaw i zachowań wobec seksualności, a także dzieł sztuki o erotycznej tematyce. Złożyło się na to wiele przyczyn np. wyspiarskie położenie, burzliwe dzieje, anglikanizm (niezależność od papiestwa), ruchy religijne, znaczna rola arystokracji itd.

Pierwszy utwór o treści erotycznej to "Canterbury Tales" z XIV w. G. Chaucera, dla którego wzorem był "Dekameron" Boccaccia. W tych czasach został również ustanowiony przez Edwarda III Order Podwiązki. Stało się to na balu dworskim, w którym brali udział arystokraci angielscy, a także ambasadorowie obcych państw. Metresa króla, księżna Salisbury w pewnym momencie zgubiła podwiązkę. Król mimo ironicznych spojrzeń zachował zimną krew i "wyniósł ją do takiej sławy, aby nawet ci, którzy szemrzą, byli dumni z przywileju, jakim będzie jej noszenie".

W XVI-XVIII w. Anglicy wykazywali pewną wstrzemięźliwość seksualną, czego powodem była m.in.: obawa przed chorobami wenerycznymi, opóźniony wiek zawierania małżeństw, unikanie ciąży, wysoki poziom zachorowalności na choroby uniemożliwiające lub utrudniające współżycie (głównie choroby skóry); charakterystyczny był także brak higieny osobistej. Masturbacja była rozpowszechniona. Orgazm kobiety traktowano jako pożądany z medycznego punktu widzenia.

Stopniowo postępująca swoboda erotyczna znajdowała swój oddźwięk w literaturze a, zwłaszcza w teatrze. Główne role kobiece nie były już powierzane mężczyznom lub kastratom w przebraniu, lecz ładnym kobietom. Pojawiły się libertyńskie sztuki Dyrena, sprośne Wycherleya, księcia Rochestera (np. szokująca "Sodoma" z 1684 roku), czy też lubieżne komedie Behna.

Z przekazów historycznych wynika, że kazirodztwo nie było surowo karane w przeciwieństwie do homoseksualizmu. Kobiety były postrzegane jako lubieżne oraz namiętne. Lekarze zalecali umiarkowane współżycie seksualne, jako korzystne dla zdrowia. Wiele pozycji było zabronionych, np. takie, w których kobieta była nad mężczyzną. Od kobiety oczekiwano dziewictwa do ślubu; od mężczyzny natomiast pewnego doświadczenia seksualnego. Zasada podwójnej moralności dotyczyła również wierności małżeńskiej - kobiety tolerowały zdrady mężów, o ile nie wiązały się one z zaangażowaniem uczuciowym.

Od XVII w. coraz częściej były nagłaśniane skandale z powodu homoseksualnych związków wykładowców z uczniami na Oksfordzie i Waldham College. W epoce elżbietańskiej często były karane przestępstwa seksualne: bigamia, kazirodztwo, cudzołóstwo. W większości przypadków wymierzano lekkie kary, np. stanie na białym prześcieradle na targu lub przed kościołem; sodomia i zoofilia były karane śmiercią. W niższych klasach społecznych charakterystyczna była większa skromność. Małżonkowie współżyli w ubraniu, odsłaniając tylko niezbędne części ciała. Ciasnota mieszkaniowa i sypianie rodziny w jednym łożu było powszechne.

Od wieku XVII coraz bardziej ignorowane były nakazy religijne. Pozamałżeńskie związki, jak również instytucja kochanki były akceptowane. Wiele kochanek pochodziło z rodzin kupieckich i zbankrutowanych. Obowiązywały pewne reguły obyczajowe, np. kochanka powinna wywodzić się z niższej od kochanka klasy społecznej, kochanek powinien wydać ją za mąż, jeśli chciał z nią zerwać, należało udzielać pomocy finansowej kochance i nieślubnemu dziecku. W tym czasie w Anglii zaczęły powstawać pierwsze domy publiczne, pojawiły się prezerwatywy, rozpowszechniano wydawnictwa pornograficzne.

W wieku XVIII w wyższych klasach społecznych zaczął być popularny homoseksualizm, pojawiły się pierwsze kluby dla homoseksualistów. Wysoką pozycję na dworze uzyskały kobiety. Rozwody stały się plagą, popularność kurtyzan i domów publicznych wzrosła. Prostytucja sięgnęła najwyższych sfer. Arystokratki zaspokajały swe zachcianki erotyczne, nie żądając zapłaty i nie tracąc swej reputacji; zaś biedne dziewczęta zarabiały swym ciałem na życie. Nakład "katalogów" kurtyzan sięgał tysięcy egzemplarzy. W 1746 r. powstała najbardziej znana powieść erotyczna w tych czasach autorstwa Johna Clelanda, której bohaterką jest dziewczyna zwerbowana do domu publicznego - Fanny Hill. Moralność władców też pozostawiała wiele do życzenia - Jerzy IV uważany był za nader rozpustnego i zepsutego. Seksualność niższych klas społecznych była uwarunkowana ekonomicznie. Ze względu na ciasnotę dzieci od najmłodszych lat były świadkami współżycia seksualnego, zaloty polegały na leżeniu w ubraniu na łóżku i rozmowach do rana, narzeczone miały najczęściej przedmałżeńskie doświadczenia seksualne. W najtrudniejszej sytuacji były służące, zmuszane do świadczenia usług seksualnych, po zajściu w ciążę wyrzucane na ulicę.

Druga połowa wieku XIX w Anglii stała się uosobieniem erotyzmu wiktoriańskiego. Królowa Wiktoria miała bujny temperament, ale po śmierci męża popadła w depresję, narzuciła sobie celibat i zaczęła promować ascetyzm seksualny. Wprowadzono cenzurę obyczajową. Za przyłapanie na praktykach homoseksualnych można było zostać skazanym na dożywotnie więzienie; lęk przed chorobami wenerycznymi doprowadził do popytu na dziewicze prostytutki; a deflorację traktowano jako lek. Seks, a nawet macierzyństwo zaczęto traktować jako rzecz wstydliwą, np. kobiety miały gorsety w czasie porodu, wstydziły się pozytywnych doznań seksualnych, współżycie traktowały jako przykrą konieczność. Tę postawę wzmocnili lekarze twierdząc, że seks jest niebezpieczny dla zdrowia, nawet życia, chorych psychicznie podawali jako przykład następstw folgowania przyjemnościom seksualnym, masturbacja mogła doprowadzić do wielu groźnych, nawet śmiertelnych chorób (zdarzały się z tego powodu przypadki autokastracji). O uświadamianiu seksualnym, czy zapobieganiu ciąży nie było mowy. Duchowni do argumentów medycznych dodawali teologiczne uzasadnienia.

Erotyzm wiktoriański stał się zatem uosobieniem zahamowań, nerwic na tle seksualnym, antyseksualnej obsesji, strachu. Narzucana surowość obyczajów prowokowała poczucie winy, a ta hipokryzję. Nie powinien więc budzić zdziwienia sukces literatury i sztuki erotycznej w epoce, w której królowa Wiktoria nakazała zakładać pokrowce na nogi stołków i fortepianów, które w jej mniemaniu wzniecały lubieżność. Tytuły dzieł z lat 1820-1900 nie pozostawiają wątpliwości co do ich tematyki, np.: "Intrygi miłosne", "Sceny z haremu", "Miłość Turków", "Jak się kochać?", "Festiwal miłości", czy "Miłostki Wenus". Na początku XX wieku pojawia się wersja "Baśni z tysiąca i jednej nocy", wtedy też fotografia zaczyna zastępować rysunek. Motywem pojawiającym się w literaturze erotycznej od XVIII wieku, który wyraźnie wyróżnia erotyzm angielski od erotyzmu innych krajów jest biczowanie i defloracja. W jednej z pierwszych książek na temat flagellacji (biczowania) nazwano ją nie bez powodu "angielską przywarą". Zjawiskiem nader powszechnym było "polowanie na dziewice", np. mężczyźni korzystający z usług domów publicznych domagali się lekarskich zaświadczeń o dziewictwie dziewcząt. Po śmierci królowej Wiktorii na tronie zasiadł wesoły Edward VII. Późniejsza rewolucja seksualna oznaczała zerwanie tamy milczenia, pruderii, zahamowań, fałszywej moralności, skłonności do rozwiązłości i dewiacji.

Arabski erotyzm

Mahometanizm jest jedną z wielkich religii monoteistycznych, której założycielem był Mahomet w początkach VII w. n.e. Podstawowe założenia tej doktryny zawarte są w Koranie i tradycji. Według Koranu Allach stworzył człowieka m.in. z kropli nasienia.

Uznanie, że Bóg miał nasienie, powoduje traktowanie seksualności jako dobra oraz jako naturalnej sfery życia człowieka, a szczególnie mężczyzny. Brak sprzeczności między sferą świecką a duchową, ciałem a duszą, nie do pomyślenia jest deprecjacja ciała, człowiek w islamie stanowi pod względem psychosomatycznym całość. Koran zaleca szacunek dla matek, podkreśla godność kobiety i wyższą pozycję mężczyzny, wartość małżeństwa. Dozwolona jest także poligamia, optymalna ilość żon to cztery. Ograniczenie liczby żon było związane z obowiązkiem dbania o ich utrzymanie.

Małżeństwo jest kontraktem cywilnym zawieranym dobrowolnie przez kobietę i mężczyznę w obecności dwóch świadków. Wymagane są: pełnoletność, dobry stan zdrowia oraz brak pokrewieństwa. Zdarzają się małżeństwa zawierane przez osoby niepełnoletnie, jednak mogą być one unieważnione po dojściu małżonków do pełnoletności. Po zawarciu małżeństwa kobieta wchodzi do obcej rodziny i zostaje całkowicie podporządkowana mężowi, w wielu krajach spędza ona praktycznie całe życie w domu, rzadko z niego wychodząc. Podstawowym celem małżeństwa jest prokreacja, o liczbie dzieci decydują małżonkowie. Dozwolone jest zapobieganie i przerywanie ciąży do 120 dnia (do tego czasu płód nie ma duszy). Islam dopuszcza małżeństwa mieszane w przypadku mężczyzn, zakazane jest natomiast poślubianie innowiercy przez muzułmankę. Istnieje także możliwość rozwodu.

Wiele uwagi poświęca się atrakcyjności fizycznej oraz urodzie kobiet. W micie poświęconym pierwszym ludziom Ewa opisana została jako kobieta mająca siedemset warkoczy, której ciało było skropione piżmem, a skóra była gładka i biała, oczy duże oraz czarne, zęby białe, kształty pulchne, a głos słodki. Wysoka wartość atrakcyjności fizycznej kobiety sprawiła, iż pielęgnowanie urody, dbałość o higienę, ubiór i kosmetyki były bardzo cenione; kobiety starały się wyglądać powabnie, atrakcyjnie dla swych mężów, zapewne lęk przed starzeniem i konkurencja ze strony innych żon działał na nie mobilizująco.

Prawo raczej łagodnie traktowało sodomię, homoseksualizm oraz kazirodztwo (kara chłosty), surowiej potępiało masturbację, a także rozbijanie małżeństw. W sposobie i rodzaju stosunków płciowych Koran nie wprowadza żadnych ograniczeń. Podaje za to zalecenia higieniczne i zabrania używania alkoholu. Wielu autorów oceniało kobiety jako bardziej zdolne od mężczyzn w ars amandi, opisywało budowę, fizjologię i reaktywność kobiety, jako wskazówki postępowania dla mężczyzn. Zalecane było wypróbowanie różnorodnych, niekiedy bardzo wymyślnych pozycji seksualnych (nazewnictwo w tym zakresie jest bardzo finezyjne, np. "krawiec w warsztacie", "gość w domu", "łuk tęczy"), niewspółżycie na czczo lub bezpośrednio przed jedzeniem, interpretowano sny itp. Model kochanka to mężczyzna potrafiący pochlebiać kobiecie, atrakcyjny, szczery, szlachetny, dochowujący słowa i dzielny. Mężczyznom podobają się kobiety o ciemnej karnacji, dużych oczach, jędrnych piersiach, wypukłym sromie, wąskiej pochwie, szerokich biodrach, uprzedzające pragnienia mężczyzny.

W islamie stosowało się (i stosuje do dziś, zwłaszcza w krajach Afryki) obrzezanie i klitoridektomię. Represyjność prawa koraniczego odnosiła się tylko do seksualności kobiet. Kobiety obowiązywał surowy zakaz stosunków przed- i pozamałżeńskich (ale wykroczenie trzeba było udowodnić). Od wczesnego dzieciństwa kobiety były oddzielane od mężczyzn a także obowiązywał je zakaz obnażania ciała, łącznie z twarzą. Kobiety musiały podporządkować się woli mężczyzny, również w życiu seksualnym.

Sztuka erotyczna świata islamu jest bardzo bogata; w literaturze arabskiej najbardziej znana na terenie Europy jest "Księga tysiąca i jednej nocy". Sceny erotyczne znaleźć można na wielu przedmiotach codziennego użytku, co świadczy o tym, że seks nie był przedmiotem tabu, a jego graficzna prezentacja nie szokowała wyznawców islamu. W sztuce erotycznej znajdują się liczne motywy symboliczne, np. naczynia kuchenne wskazują, iż kochankowie jednoczyli się po posiłku, drzewa kamforowe symbolizują homoseksualne uczucia (symbole drzew są wyrazem łączących uczuć), pióro jest symbolem penisa, kolor żółty jest symbolem kobiety (słońca), zielony Księżyca, czerwony Marsa, Księżyc jest symbolem piękna kobiecej twarzy, słowik- jej głosu, róża - jej postaci, puchar to łono, a strzelisty cyprys to symbol falliczny.

Aztecki erotyzm

Związany z patriarchalnym modelem rodziny. Już w okresie ciąży kobieta znajdowała się pod opieką bogów i musiała przestrzegać wielu rytuałów i tabu, co miało sprzyjać powstaniu odporności oraz siły psychicznej. Przez cały okres ciąży i porodu ciężarna korzystała z pomocy akuszerki, która w czasie porodu podawała środki pobudzające, a po porodzie przecinała pępowinę oraz zakopywała ją w kącie chaty. Szczególnie radośnie witano narodziny syna, któremu od razu pokazywano broń - symbol przyszłej roli życiowej. Po porodzie każdemu dziecku stawiano horoskop.

Dualizm płci obowiązywał od początku życia - położna wygłaszała inną mowę do chłopca, inną do dziewczynki; chłopiec miał być wojownikiem, zaś dziewczynka powinna zajmować się domem. Chłopcy zdobywali wiedzę z różnych dziedzin i prowadzili surowy tryb życia, od piętnastego roku życia uczyli się w szkołach państwowych. Dziewczynki kształcone były przez starsze kobiety w przyświątynnych zakładach.

Przyszli wojownicy mogli mieć kochanki (czasem wybierane przez rodziców), a jeżeli z tego związku urodziło się dziecko, mogli się ożenić lub je porzucić. Gdy młodzież osiągała wiek, w którym mogła zawierać związek małżeński, opuszczała szkołę i rodzice, za pośrednictwem swatów, wyszukiwali towarzyszki życia (wówczas duże znaczenie, szczególnie przy ustalaniu terminu ślubu, miały stawiane przez kapłanów horoskopy). W dniu wesela panna młoda zażywała kąpieli, przystrajała się bogato, szminkowała oraz posypywała pirytem. O zachodzie słońca zaczynała się ceremonia, której dopełnienie miało miejsce w domu rodziców pana młodego (na macie, przy palenisku), gdzie narzeczeni cztery razy nadgryzali placek z kukurydzy. Potem udawali się do sypialni na cztery dni, podczas których trwały uroczystości weselne. Po ślubie kobieta stawała się częścią domu męża. W tej patriarchalnej kulturze podlegała jego władzy, wymagano od niej dziewictwa, wierności, posłuszeństwa. Ojciec miał prawną władzę nad wszystkimi członkami rodziny.

Przekraczanie obowiązujących norm było surowo karane, np. w przypadku kazirodztwa winnych duszono sznurem, śmiercią karano też homoseksualizm, cudzołożników publicznie kamienowano, a ich ciała wyrzucano na pożarcie dzikim zwierzętom. W panteonie bóstw istniały bóstwa męskie i żeńskie; z ceremoniami religijnymi wiązały się kulty płodności, np. upijano dzieci, pozwalając im na erotyczne zachowania. W magii miłosnej szczególną rolę pełnił koliber.

Berdache

Nazwa określająca u Indian Ameryki Północnej mężczyzn, którzy przyjmowali społecznie akceptowane role kobiece. Źródłem tej nazwy było słowo "bardaj", oznaczające w Persji męską kurtyzanę. Kolonizatorzy wcześnie zetknęli się z tą formą roli płciowej, poddając ją represjom i dlatego była przez Indian ukrywana. Badania ujawniły, że berdache to alternatywna rola płciowa, akceptowana społecznie, spotykana wśród mężczyzn pełniących role sakralne, np. szamanów. Podobna rola płciowa spotykana jest i w innych kulturach.

Chiński erotyzm

Kultura chińska jest oparta na następujących cechach: fundamencie etniczno-rodzinnym, tendencjach etnocentrycznych, szacunku do wieku, zróżnicowaniu ról płciowych z dominacją mężczyzn, kontrolowaniu emocji, estymie moralności, wykształcenia, autorytetu oraz konserwatywnych postaw.

W relacjach personalnych Chińczyków ujawnia się znaczny introwertyzm, ukrywają oni swoje uczucia, za wartości uznawane są: harmonia, determinizm oraz pojęcie dobrej reputacji. Rodzina chińska jest tradycyjna, stała. Przez tysiąclecia opierała się na systemie dziedziczenia, własności, kulcie przodków, nierównej pozycji obu płci. U schyłku minionej ery istniał wolny wybór współmałżonka oparty na uczuciu; kobiety miały wysoką pozycję społeczną, wśród arystokracji istniała poligamia (np. cesarze mieli: 1 pierwszą żonę, 3 drugie żony, 9 trzecich żon, 27 czwartych oraz 81 nałożnic), patriarchalny model rodziny, sororat.

W okresie ekspansji konfucjanizmu obraz rodziny chińskiej uległ przeobrażeniu. Rozwój tego kierunku przebiegał dynamicznie od V w. n.e. Konfucjusz ujawniał antyfeminizm i ocenił kobiety jako istoty niższe od mężczyzn. Konfucjanizm niósł nowe ideały: powściągliwe życie, skromność, rozsądek, prawość, cnoty etyczne, poszanowanie tradycji, podkreślał unikanie pożądania i panowanie nad uczuciami. Miłość w wyborze towarzysza życia zeszła na plan dalszy, zaś na pierwszy wysunęła się zasada dobra instytucji rodziny. Ideałem osobowym mężczyzny była cnota posłuszeństwa wobec rodziców, poszanowania dla rodziny, podporządkowania się jej dobru. W przypadku kobiety były to: skromność, podporządkowanie się mężowi i jego rodzinie, przedmałżeńska czystość seksualna, płodność (od kobiety oczekiwano urodzenia wielu synów).

Przed ślubem podpisywano kontrakt małżeński, w którym ustalano datę uroczystości. Ceremonia ślubna syna traktowano jako wielkie wydarzenie. Narzeczona była ubrana w szaty koloru czerwonego. Młodzi wspólnie składali ukłony Niebu i Ziemi, dokonywali wielu obrzędów, a następnie wypijali czarki wina. Obrzęd ślubny był pełen symboliki barw, jedzenia i ukłonów, wyrażał odwieczne miejsce mężczyzny i kobiety. Po zakończeniu uroczystości panna młoda przechodziła pod władzę teściowej, należała w pełni do rodziny męża i z nią musiała się identyfikować. Od tej pory sensem jej życia było rodzenie dzieci i służenie mężowi.

Podział ról w rodzinie był niezmienny: kobieta zajmowała się domem, codziennym gospodarstwem, a mężczyzna zdobywał środki utrzymania. Patriarchalizm wyrażał się np. w tym, że mężczyzna zaczynał posiłek, pierwszy wybierał sobie jedzenie, udzielał zgody na mówienie; decydował również o zakupach, spędzaniu wolnego czasu, podróżach, miejscu zamieszkania itp. Żona była zobowiązana do dyspozycyjności wobec potrzeb seksualnych męża. Ceniona była powściągliwość i skromność seksualna kobiet. Prawo zwyczajowo pozwalało mężczyznom korzystać z usług prostytutek, mogli mieć również konkubiny, czemu nie miały prawa sprzeciwiać się żony, gdyż wymagano od nich wierności i nieujawniania zazdrości. Do wykształcenia synów przywiązywano większą wagę, aniżeli do wykształcenia córek. Jedno z przysłów mówi wprost, że kobieta nie powinna być zbyt inteligentna. Rola ojców rodziny była ogromna - kult starców sprawiał, że mieli oni nie tylko faktyczną władzę w rodzinie, ale narzucali jej bieg codziennego życia. Największym komplementem dla mężczyzny było stwierdzenie, że ma on więcej lat niż w rzeczywistości. Chińczyk nie musiał więc lękać się starości.

Konfucjanizm pogłębił zasadę segregacji płci, wzmocnił hierarchiczność rodzinną i sprawił, że seks stał się sprawą prywatną i uległ neutralizacji. Chińczycy krytycznie oceniali masturbację mężczyzn (bo utrata nasienia była utożsamiana z utratą siły witalnej), tolerowali masturbację kobiet; segregacja płci sprzyjała rozwojowi przyjaźni mężczyzn, nagość była oceniana krytycznie.

Konfucjanizm nie jest jedyną religią mającą wpływ na erotyzm Chińczyków. Wielu wyznaje taoizm (w Azji Południowo-Wschodniej), który w życiu seksualnym dopuszcza zgoła inne zachowania. Taoizm rozwinął się w III w. n.e., podstawowym dziełem jest Tao-te-king autorstwa Lao-tsy. Zawiera ono następujące idee: rytm i jedność życia człowieka i natury, pochwałę skromności, spokoju i dostosowania się do praw natury, wszechświata, bezużyteczność dumy i pewności siebie. Małżeńskie kontakty seksualne wśród wyznawców taoizmu są rozbudowane, bogate, również kobieta ma prawo osiągania rozkoszy. W rodzinie taoistycznej patriarchalizm jest mniejszy, a partnerstwo seksualne częściej spotykane.

Taoizm w pełni akceptuje seksualność; przypisuje jej mistyczne znaczenie. Pierwiastek męski - jang (jasny, czerwony, świecący, gorący, wysoki, niebiański, przeważa w smoku, ptaku, baranie, kogucie, lecie, górach...) - zmaterializowany w nasieniu i pierwiastek żeński - jin (ciemny, czarny, bezdenny, głęboki, przeważa w chmurach, wodzie, naczyniach, owocach...) - zmaterializowany w wydzielinie pochwowej, łączą się w tao - harmonię między człowiekiem a otaczającym do światem. W trakcie orgazmu uwalniane są esencje życia, co pozwala partnerom na wymianę energii. Aby wznieść się na wyższy poziom samorozwoju niezbędne jest wchłonięcie dużej ilości energii płci przeciwnej. Połączenie obu płci zapewnia żywotność oraz długowieczność. Pieszczoty wstępne traktowano jako bardzo ważne, ponieważ sądzono, że stymulują one wydzielanie energii.

W taoizmie istnieją bogate opisy technik seksualnych i malownicze słownictwo, np. głębokość pochwy ma kilka określeń (struna lutni, zęby kasztana wodnego, mały strumyk, czarna perła, dno doliny, wewnętrzne drzwi, biegun północny), istnieją dziesiątki układów i pozycji, np. "lot mewy nad wysokim brzegiem", "odwrócony lot kaczek", "baran bodący drzewo" itp.; narządy płciowe są określane symbolicznie (np.: czerwony ptak, jaspisowa łodyga, głowa żółwia, żeńskie: brzoskwinia, rozwinięty kwiat piwonii, złoty lotos, jaspisowa brama). Praktyki taoistyczne zalecały współżycie bez wytrysku (zachowywanie życiodajnej energii), wyrafinowane techniki seksualne pobudzające kobietę, różnorodność ruchów frykcyjnych uzależnioną od uczuć, nastroju czy wzajemnych oczekiwań. Ars amandi w taoizmie można sprowadzić do kilku wskazówek: rzadkie wytryski nasienia, wyrabianie zdolności przeżywania orgazmu bez wytrysku, nauka głębokiego oddechu, poczucie bezpieczeństwa oraz zgodności pragnień partnerów, właściwa ciepłota otoczenia, sytość, rozbudowa zmysłu dotyku i węchu, bogata komunikacja słowna między partnerami. Bezpośrednim celem współżycia jest zaspokojenie kobiety i brak wyczerpania u mężczyzny, zdolność wykonania "tysięcy miłosnych pchnięć", ekstaza seksualna dwóch ciał i dusz.

Otoczenie człowieka również emanuje energie seksualne - należy potrafić je wydobywać z wrażeń węchowych, wzrokowych, dzwięków (stąd m.in. przypisywanie dużego znaczenia sztuce kulinarnej). Taoizm posiada złożoną symbolikę erotyczną, np. kwiat śliwy jest symbolem żywotności seksualnej, rozwinięty kwiat piwonii symbolizuje seksualizm żeński, łóżko z ozdobnymi pęknięciami wyraża przebudzającą się wiadomość itd. Życie seksualne w taoizmie jest elementem medytacji, drogą (tao), a nie celem. W mitologii chińskiej małżeństwa bogów są monogamiczne, a płeć bóstw trudna do ustalenia. Istotny w chińskiej mitologii smok jest uosobieniem męskości i stał się symbolem cesarskim.

Egipski seks

W starożytnym Egipcie o wyborze małżonka oraz małżeństwie decydowali rodzice lub arystokracja, której była podporządkowana cała ludność kraju. Ślubna uroczystość opierała się na przeniesieniu panny młodej z posagiem do domu pana młodego. Młodzi okazywali sobie czułość przez pocieranie nosów, dopiero później przywędrował z Grecji zwyczaj pocałunków w usta. Często dochodziło do zawierania małżeństw przez rodzeństwo, co było prawie regułą u faraonów. Akceptowano miłość między spokrewnionymi osobami, gdyż zapewniało to ciągłość dynastyczną, własność rodową i prawo dziedziczenia. Wesele i późniejsze liczne ceremonie były związane z hucznymi ucztami. Egipcjanie lubili dzieci i oczekiwali ich narodzin, zwłaszcza synów. Zadaniem syna było uwiecznienie imienia ojca, pogrzebanie rodziców i troska o ich grób. Nowo narodzonym dzieciom stawiano horoskopy i oddawano pod opiekę jakiegoś bóstwa.

Początkowo orientalizacja kultury Egiptu wiązała się z wysoką pozycją mężczyzny jako głowy rodziny, nierzadkie były przypadki poligamii i posiadania nałożnic. Mąż lub brat miał prawo wymierzać kary cielesne kobiecie, która była nie tylko podporządkowana mężczyźnie, ale uznawana za gorszą. Męska orientacja tej kultury powodowała powstanie stereotypów literackich, np. kobieta była przedstawiana jako źródło zła, zaś mężczyznę określano z reguły jako postać pozytywną. Kobiety miały prawo posiadać ziemię, pieniądze i niewolników. Po śmierci męża wdowy dziedziczyły 1/3 majątku. Zawierały małżeństwo w wieku 12-13 lat. Rozwody były dopuszczalne, ale pod warunkiem, że kobieta nie dopuszczała się niewierności. Za zdradę wymierzano surowe kary np. palono na stosie, mąż zabijał żonę, a jej ciało dawał psom na pożarcie. Mąż winien dobrze traktować żonę, żywić, odziewać i dbać o jej zdrowie. Wiele kobiet zarabiało na życie i było wynagradzane jak mężczyźni. W świątyniach zajmowały niższe stopnie kapłańskie.

Ideałem urody była szczupła sylwetka, wąskie biodra, drobna budowa, wysoko osadzona talia, drobne i foremne piersi, krótkie fryzury. Kobiety nosiły przezroczyste tuniki z odsłoniętą jedną piersią. Służące i niewolnice ubrane były jedynie w pasek wokół bioder. Wiele uwagi kobiety poświęcały makijażowi: podkreślały czernidłem kształt oczu oraz brwi, przedłużały kreskę aż do nasady włosów, używały zielonych barwników z malachitu, wcierały w skórę balsamy, kremy, pudry.

Egipcjanie ujawniali dużą tolerancję wobec seksu. Dominującą rolę odgrywał tu mężczyzna. Praktykowano zróżnicowane formy pieszczot: stosunki w różnych pozycjach, analizm, oralizm, zoofilię i kulty płodności. W papirusach spotykamy sceny wielu pozycji. Ujawniano postawy czci wobec członka - wierzono, że ma on decydujące znaczenie w płodności. Rozumiano znaczenie życia seksualnego dla równowagi psychicznej kobiety, np. przyczyny histerii upatrywano we wstrzemięźliwości płciowej. Znana była masturbacja i kontakty analne, o czym wiemy z przekazów obrazowych oraz piśmienniczych. Homoseksualizm traktowany był z dystansem, bierne kontakty analne wyrażały uległość, poniżenie mężczyzny. Tolerowane były zachowania seksualne, które nie szkodziły innym, a uprawiająca je osoba posiadała dzieci i wywiązywała się ze swoich obowiązków. Duże znaczenie przywiązywano do dziewictwa i rytualnej defloracji.

W mitologiach Egiptu znajdujemy bóstwa obojga płci, np. Amon - bóstwo uniwersalistyczne, Apis - święty byk, symbolizował płodność, bogini Hathor, symbolicznie przedstawiana pod postacią kobiety z krowimi rogami na głowie, była boginią miłości, tańca i położnic, Izyda była patronką macierzyństwa. Męski aspekt płodności zaczął stopniowo dominować i był wyrażany za pomocą figurek z fallusem w stanie erekcji. Mitologia Egiptu zawiera również wiele motywów erotycznych, np. dziewiczy poród, kulty falliczne, stosunki bóstw, stworzenie bóstw na drodze masturbacji. Motywy erotyczne znajdowały wyraz w kultach religijnych, np. fellatio i połykanie nasienia w kulcie Izydy, stosunki kobiet z kozłami w świątyni płodności w Mendes.

Fallizm

Postawa mężczyzny przypisująca członkowi wyjątkowe i decydujące znaczenie w życiu seksualnym kobiety, jako głównemu bodźcowi erotycznemu. Towarzyszy temu błędne przekonanie, że im większe są rozmiary członka, tym większa wartość seksualna mężczyzny.

Fallusa kult

Kult pierwiastka męskiego obejmujący rytuały, ujawniający się w sztuce eksponującej fallusa - symbol sił rozrodczych w naturze i przewagi mężczyzny nad kobietą. Wiele kultów fallicznych opiera się na obserwacji świata zwierząt, w którym erekcja członka wyraża pozycję samca w stadzie, jest wyrazem groźby, dominacji. W niektórych kulturach praktykowało się wydłużanie oraz poszerzanie obwodu członka; stosowano "fallusową przysięgę", polegającą na tym, że dotknięcie okolicy genitalnej było wyrazem posłuszeństwa oraz lojalności wobec danej osoby; niektórzy władcy nakazywali mumifikację swoich członków; w tzw. kulturach prymitywnych oraz starożytności rzeźby przedstawiające fallusa (czasem wyobrażenia olbrzymich rozmiarów) były przedmiotem kultu.

Hasła przygotowano na podstawie: Zbigniew Lew-Starowicz: Miłość i seks. Słownik encyklopedyczny. Wrocław 1999


Za: [link widoczny dla zalogowanych]


.


Post został pochwalony 0 razy
Zobacz profil autora
EROTYKA W KULTURZE - Część I
Forum Strona Główna -> ENCYKLOPEDIA WIEDZY WSZELAKIEJ
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)  
Strona 1 z 1  

  
  
 Napisz nowy temat  Odpowiedz do tematu  


fora.pl - załóż własne forum dyskusyjne za darmo
Powered by phpBB © 2001-2003 phpBB Group
Theme created by Vjacheslav Trushkin
Regulamin